Một trong những phương pháp giúp công cụ tìm kiếm dễ dàng nhận diện và diễn giải thông tin chính là dữ liệu có cấu trúc (structured data). Đây là nền tảng giúp nội dung của bạn hiển thị rõ ràng, chính xác và hấp dẫn hơn trên trang kết quả tìm kiếm. Khi được triển khai đúng cách, nó không chỉ giúp cải thiện khả năng hiển thị mà còn tăng tỷ lệ nhấp (CTR) thông qua các định dạng kết quả phong phú như rich snippets hay rich results. Trong bài viết này, bạn sẽ tìm hiểu chi tiết về khái niệm dữ liệu có cấu trúc, cách hoạt động của nó, lý do nó quan trọng trong SEO, và hướng dẫn từng bước để triển khai hiệu quả trên website của bạn.
Dữ Liệu Có Cấu Trúc Là Gì?
Dữ liệu có cấu trúc (structured data) là cách tổ chức thông tin trên một trang web sao cho máy tính có thể đọc và hiểu được nội dung đó. Loại dữ liệu này được các công cụ tìm kiếm sử dụng để hiểu rõ hơn nội dung của trang web và lập chỉ mục (index) cho việc xếp hạng trên kết quả tìm kiếm.
Sự Khác Biệt Giữa Dữ Liệu Có Cấu Trúc Và Dữ Liệu Phi Cấu Trúc
Dữ liệu có cấu trúc là thông tin được tổ chức một cách rõ ràng để máy tính có thể đọc và hiểu được, trong khi dữ liệu phi cấu trúc là dạng thông tin mà máy móc khó có thể đọc hoặc phân tích chính xác.
Trong lĩnh vực SEO, dữ liệu có cấu trúc giúp công cụ tìm kiếm hiểu rõ hơn nội dung của một trang web và lập chỉ mục chính xác hơn. Điều này là do dữ liệu có cấu trúc cung cấp thông tin về trang theo một định dạng rõ ràng, dễ đọc đối với máy tính.
| Dữ liệu có cấu trúc (Structured Data) | Dữ liệu phi cấu trúc (Unstructured Data) |
| Là dữ liệu được tổ chức rõ ràng trong các bảng, hàng, cột; dễ dàng lưu trữ và truy xuất bằng SQL hoặc hệ thống quản trị cơ sở dữ liệu. | Là dữ liệu không theo khuôn mẫu cố định, thường ở dạng văn bản, hình ảnh, âm thanh, video hoặc file tự do. |
| CSV, Excel, SQL Database | Email, PDF, hình ảnh, video, file Word, tin nhắn mạng xã hội, v.v. |
| Có cấu trúc chặt chẽ, được sắp xếp theo mô hình logic (ví dụ: bảng dữ liệu, cột tên, giá trị, ngày tháng). | Không có cấu trúc rõ ràng; nội dung tự do và đa dạng, khó phân loại tự động. |
| Dễ xử lý bằng công cụ truyền thống như SQL, Excel, Power BI. | Cần công nghệ AI, Machine Learning hoặc xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP) để phân tích. |
Ví Dụ Về Dữ Liệu Phi Cấu Trúc
Ví dụ 1: “Jayvee đã gọi, anh ấy sẽ đến Tokyo vào thứ Tư.”
Ví dụ 2: “Sheryl, bạn có một cuộc họp vào thứ Hai tại Singapore.”
Ví Dụ Dữ Liệu Có Cấu Trúc
Tại Sao Dữ Liệu Có Cấu Trúc Quan Trọng Đối Với SEO?
Dữ liệu có cấu trúc rất quan trọng đối với SEO vì nó giúp công cụ tìm kiếm hiểu rõ nội dung của một trang web.
Khi công cụ tìm kiếm hiểu được nội dung trang, chúng có thể lập chỉ mục chính xác và xếp hạng trang cao hơn trong kết quả tìm kiếm. Ngoài ra, dữ liệu có cấu trúc còn có thể được sử dụng để tạo rich snippets – tức là những kết quả tìm kiếm hiển thị thêm thông tin bổ sung về trang (như giá sản phẩm hoặc đánh giá của khách hàng). Những rich snippets này giúp trang web của bạn nổi bật hơn và thu hút nhiều lượt nhấp hơn trên kết quả tìm kiếm.
Chúng Ta Sử Dụng Dữ Liệu Có Cấu Trúc Ở Đâu?
Knowledge Graph
Nếu bạn có thương hiệu cá nhân hoặc thương hiệu doanh nghiệp, bạn có thể điều chỉnh thông tin hiển thị ở khung bên phải của trang kết quả tìm kiếm (SERP) khi người dùng tìm kiếm tên thương hiệu. Google sử dụng dữ liệu có cấu trúc để hiển thị thông tin trong Knowledge Graph Box này.
Rich Snippets Và Rich Cards
Dữ liệu có cấu trúc có thể được dùng để tạo rich snippets – những kết quả tìm kiếm hiển thị thêm thông tin bổ sung về trang, chẳng hạn như giá sản phẩm hoặc đánh giá của khách hàng. Rich snippets giúp trang web của bạn nổi bật hơn trong kết quả tìm kiếm và thu hút nhiều lượt nhấp hơn.
Bên cạnh rich snippets, dữ liệu có cấu trúc cũng được dùng để tạo rich cards. Rich cards tương tự như rich snippets, nhưng được thiết kế dành cho người dùng di động và xuất hiện dưới dạng “thẻ” trên trang kết quả tìm kiếm. Các thẻ này có thể bao gồm hình ảnh sản phẩm, giá bán và đánh giá từ khách hàng.
AMP (Accelerated Mobile Pages)
Dữ liệu có cấu trúc có thể được sử dụng trên các trang AMP để tạo rich results. Rich results tương tự như rich snippets và rich cards, nhưng được tối ưu hóa cho người dùng di động và hiển thị dưới dạng “thẻ” trên trang kết quả tìm kiếm (SERP).
Social Cards
Nếu bạn sử dụng mạng xã hội để quảng bá hoặc muốn nội dung của mình hiển thị đẹp mắt khi được chia sẻ, hãy đảm bảo bạn dùng đúng công cụ kiểm tra (validation tool) để tích hợp social markup phù hợp:
- Facebook: Open Graph + Validation Tool
- LinkedIn: Open Graph
- Twitter: Cards + Validation Tool
- Pinterest: Validation Tool + Rich Pins
- Instagram: Open Graph
AdWords
Nếu bạn muốn tạo quảng cáo có chứa dữ liệu có cấu trúc, hãy sử dụng structured snippet extensions trong AdWords. Phần mở rộng này giúp thêm dữ liệu có cấu trúc vào nội dung quảng cáo, cung cấp thêm thông tin để người dùng hiểu rõ hơn về sản phẩm hoặc dịch vụ của bạn.
Breadcrumb
Breadcrumb (đường dẫn điều hướng) trên trang cho thấy vị trí của trang trong cấu trúc website, giúp người dùng dễ dàng định hướng và khám phá nội dung. Người dùng có thể bắt đầu từ breadcrumb cuối cùng để di chuyển ngược lên các cấp cao hơn trong hệ thống trang.
Ví dụ:
Google Search sử dụng breadcrumb markup trong phần thân trang để phân loại thông tin từ các trang web. Mỗi truy vấn tìm kiếm khác nhau có thể dẫn đến cùng một trang, nhưng breadcrumb giúp xác định ngữ cảnh nội dung tương ứng với truy vấn đó.
Một số dạng markup như liên kết nội bộ đến các trang quan trọng khác cũng giúp website hiển thị tốt hơn trên SERP. Breadcrumb thường chỉ xuất hiện trong các truy vấn liên quan đến thương hiệu. Với truy vấn cụ thể hơn, Google sẽ điều hướng người dùng đến trang phù hợp nhất trong website.
Carousel
Carousel là dạng kết quả tìm kiếm phong phú (rich result) xuất hiện như một danh sách mà người dùng có thể vuốt qua trên thiết bị di động. Nó hiển thị nhiều thẻ từ cùng một website (gọi là host carousel).
Để kích hoạt Carousel trên trang web, bạn cần kết hợp Carousel structured data với một trong các loại nội dung được hỗ trợ như Course, Movie, Recipe hoặc Restaurant. Khi được triển khai đúng cách, Carousel sẽ hiển thị nhiều thẻ nội dung của bạn trong Google Search.
FAQs / How-To
Trang FAQ (Câu hỏi thường gặp) là tập hợp các câu hỏi và câu trả lời xoay quanh một chủ đề cụ thể. Khi được định dạng đúng chuẩn, các trang FAQ có thể đủ điều kiện hiển thị dưới dạng rich result trên Google Search hoặc Action trên Google Assistant, giúp trang web tiếp cận đúng đối tượng người dùng.
Dưới đây là ví dụ về một kết quả tìm kiếm chứa nhiều câu hỏi FAQ hiển thị trực tiếp trên trang kết quả của Google.
Cách Dữ Liệu Có Cấu Trúc Hoạt Động
Dữ liệu có cấu trúc được thêm vào trang web thông qua mã code (thường ở dạng thẻ HTML). Máy tính sẽ đọc đoạn mã này để hiểu nội dung của trang.
Ví dụ, nếu bạn thêm dữ liệu có cấu trúc vào một trang giới thiệu sản phẩm, sản phẩm đó sẽ được công cụ tìm kiếm lập chỉ mục và có thể xuất hiện trong kết quả tìm kiếm.
Schema.org Là Gì?
Schema.org là định dạng chuẩn hóa dùng để thêm dữ liệu có cấu trúc vào các trang web.
Định dạng này được tạo ra bởi Google, Microsoft, Yahoo và Yandex.
Dữ liệu có cấu trúc theo Schema.org có thể được sử dụng trên nhiều loại trang web khác nhau, bao gồm trang sản phẩm thương mại điện tử, bài viết blog và các bài báo.
Các Loại Định Dạng Dữ Liệu Có Cấu Trúc
JSON-LD Structured Data
JSON-LD là định dạng mới hơn để thêm dữ liệu có cấu trúc vào các trang web. Định dạng này được tạo ra bởi Tổ chức Web Consortium (W3C). JSON-LD có thể được sử dụng trên nhiều loại trang web khác nhau, bao gồm trang sản phẩm thương mại điện tử, bài viết blog và các bài báo.
Microdata Structured Data
Microdata là định dạng cũ hơn được sử dụng để thêm dữ liệu có cấu trúc vào các trang web. Định dạng này cũng được tạo ra bởi Tổ chức Web Consortium (W3C). Microdata có thể được áp dụng cho nhiều loại trang web như trang sản phẩm thương mại điện tử, bài viết blog và các bài báo.
RDFa Structured Data
RDFa là một định dạng cũ khác để thêm dữ liệu có cấu trúc vào các trang web. Định dạng này được phát triển bởi Tổ chức Web Consortium (W3C). RDFa có thể được sử dụng cho nhiều loại trang web khác nhau, bao gồm trang thương mại điện tử, bài viết blog và các bài báo.
Cách Sử Dụng Dữ Liệu Có Cấu Trúc Cho SEO
Giờ đây khi đã hiểu dữ liệu có cấu trúc là gì và cách nó hoạt động, hãy cùng xem cách bạn có thể áp dụng nó vào chiến lược SEO của mình.
Có 4 bước đơn giản để triển khai dữ liệu có cấu trúc cho SEO:
- Xác định các mục dữ liệu có cấu trúc cần sử dụng
- Tạo mã đánh dấu (markup)
- Kiểm tra mã trước khi triển khai
- Triển khai mã lên trang web của bạn
1. Xác Định Các Mục Dữ Liệu Có Cấu Trúc Cần Sử Dụng
Bước đầu tiên là xác định các mục dữ liệu có cấu trúc mà bạn muốn thêm vào trang web của mình.
Với mỗi mục dữ liệu, bạn cần cung cấp tên và giá trị tương ứng.
Ví dụ, nếu bạn muốn thêm dữ liệu có cấu trúc cho một sản phẩm, bạn cần xác định các thông tin như tên sản phẩm, giá, đường dẫn hình ảnh, v.v.
Dưới đây là một số dạng dữ liệu có cấu trúc phổ biến:
- Person schema markup
- Organization / LocalBusiness schema markup
- Product schema markup
- Breadcrumbs schema markup
- Article schema markup
- HowTo schema markup
- FAQPage schema markup
- Recipe schema markup
- Reviews schema markup
- Videos schema markup
2. Tạo Mã Đánh Dấu (Markup)
Sau khi đã xác định được các mục dữ liệu có cấu trúc muốn thêm vào trang web, bạn cần chèn chúng vào mã nguồn của trang.
Bạn có thể thực hiện việc này thủ công hoặc sử dụng công cụ tạo dữ liệu có cấu trúc.
- Một số công cụ phổ biến có thể dùng là Merkle – một trình tạo mã markup trực tuyến tiện lợi.
- Google hiện ưu tiên sử dụng định dạng JSON-LD cho dữ liệu có cấu trúc.
3. Kiểm Tra Mã Trước Tiên
Sau khi tạo markup, bạn cần kiểm tra xem đó có phải dữ liệu có cấu trúc hợp lệ hay không.
Google khuyến nghị bắt đầu với Rich Results Test để xem các rich results mà Google có thể tạo cho trang của bạn.
Để kiểm tra tổng quát theo chuẩn schema, sử dụng Schema Markup Validator để test mọi loại markup của schema.org, không giới hạn ở các tiêu chí riêng của Google.
4. Triển Khai Mã Lên Website Của Bạn
- Chèn trực tiếp vào HTML
JSON-LD được định dạng dưới dạng thẻ script và đặt trong phần <head> của HTML.
- Sử dụng Google Tag Manager
Dán schema đã tạo vào một thẻ Custom HTML và thiết lập trigger kích hoạt theo lượt xem trang cho một trang hoặc nhiều trang cụ thể.
- Sử dụng CMS và plugin (Yoast, RankMath, SEOPress)
Kết Luận
Dữ liệu có cấu trúc chính là nền tảng giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về khách hàng, vận hành hiệu quả và ra quyết định chính xác. Khi được tổ chức và khai thác đúng cách, loại dữ liệu này không chỉ hỗ trợ tối ưu SEO mà còn mở ra cơ hội khai phá insight sâu sắc từ lượng thông tin khổng lồ.Nếu bạn đang muốn áp dụng chiến lược phân tích dữ liệu và tối ưu SEO dựa trên dữ liệu có cấu trúc, Aemorph có thể giúp bạn giải mã và triển khai hiệu quả – từ chiến lược nội dung đến technical SEO trên website. Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào, hãy liên hệ với chúng tôi – chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ!
